Zespół Szkół nr 33 Specjalnych dla Dzieci i Młodzieży Przewlekle Chorej w Bydgoszczy

Projekt edukacyjny

„Splecione przyjaźnią” – bransoletki przyjaźni w technice kumihimo

Rok szkolny 2026/2027

Autor projektu – Marlena Stamm-Bossak

1. Wstęp

Projekt polega na nauce wykonywania bransoletek przyjaźni japońską techniką kumihimo na piankowym dysku. Uczniowie poznają historię techniki, splot podstawowy i jego odmiany, sposoby wykańczania i wykonywania zapięć. Młodsi uczniowie oraz ci, dla których splot kumihimo jest zbyt trudny, wykonują bransoletki z ozdobnych koralików nawlekanych na gumkę lub żyłkę i uczą się prostych sposobów ich wiązania. Wszyscy uczestnicy wykonują bransoletki dla siebie i dla innych. Projekt trwa przez cały rok szkolny, łącznie z okresem wakacji, i uczestniczą w nim uczniowie przebywający na oddziale w różnych terminach.

Technika kumihimo została wybrana, ponieważ nie wymaga ostrych narzędzi ani dużej przestrzeni. Można ją wykonywać siedząc przy stoliku lub w łóżku, a pracę łatwo przerwać i wznowić w dowolnym momencie. Rytmiczny, powtarzalny ruch splatania działa wyciszająco, a szybko widoczny efekt daje uczniom poczucie sprawczości. Dla uczniów młodszych lub osłabionych przewidziano prostszy wariant – nawlekanie ozdobnych koralików na gumkę lub żyłkę – dzięki czemu każdy uczestnik może wykonać własną bransoletkę.

Projekt odpowiada na potrzeby uczniów szkoły szpitalnej: obniżenia napięcia związanego z pobytem w szpitalu, budowania relacji w zmieniającej się grupie oddziałowej oraz usprawniania motoryki małej. Temat przyjaźni i obdarowywania sprzyja nawiązywaniu kontaktów mimo krótkiego i nieregularnego czasu wspólnego pobytu.

2. Adresaci, miejsce i czas realizacji

3. Cele projektu

Cele główne

1. Dydaktyczny: zapoznanie uczniów z techniką kumihimo i jej kontekstem kulturowym, a uczniów młodszych – z wykonywaniem bransoletek z ozdobnych koralików, oraz rozwijanie umiejętności manualnych i myślenia algorytmicznego.
2. Wychowawczy: kształtowanie postawy życzliwości i budowanie relacji w grupie oddziałowej poprzez wspólne tworzenie i obdarowywanie.
3. Terapeutyczny: wspieranie dobrostanu emocjonalnego uczniów podczas hospitalizacji poprzez podejmowanie aktywności manualnych sprzyjających wyciszeniu, redukcji napięcia oraz wzmacnianiu poczucia sprawczości i wiary we własne możliwości.

Cele szczegółowe

Do celu dydaktycznego:

• poszerzanie wiedzy o kulturze Japonii i tradycyjnym rzemiośle kumihimo;
• rozwijanie umiejętności pracy według instrukcji i schematu oraz doboru materiałów;
• kształtowanie umiejętności dostrzegania i projektowania sekwencji, symetrii i wzorów kolorystycznych – w splocie i w układzie koralików;
• usprawnianie motoryki małej i koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Do celu wychowawczego:

• rozwijanie umiejętności wyrażania życzliwości wobec innych;
• kształtowanie gotowości do współpracy i wzajemnej pomocy w nauce nowej umiejętności;
• budowanie poczucia przynależności do grupy mimo zmieniającego się składu oddziału.

Do celu terapeutycznego:

• rozwijanie umiejętności koncentracji uwagi na zadaniu;
• wykorzystanie rytmicznej, powtarzalnej czynności jako sposobu na wyciszenie;
• wzmacnianie wiary we własne możliwości poprzez doprowadzenie pracy do końca.

4. Metody i formy pracy

Metody: pogadanka, pokaz z objaśnieniem, instruktaż krok po kroku, praca z instrukcją obrazkową i schematem, ćwiczenia praktyczne (splot kumihimo, wykańczanie i zapięcia; w wariancie dla młodszych – nawlekanie koralików i wiązanie węzłów), elementy metody projektu (projektowanie własnego wzoru).

Formy: praca indywidualna (także przy łóżku ucznia), praca w małych grupach w świetlicy, pomoc koleżeńska (uczeń, który opanował daną technikę, pokazuje ją nowym uczestnikom).

Dostosowanie do warunków szkoły szpitalnej:

• poszczególne zajęcia są organizowane w sposób umożliwiający uczniom dołączenie do projektu w dowolnym momencie oraz wykonanie pracy dostosowanej do ich możliwości i czasu pobytu w szpitalu; w miarę możliwości każde spotkanie kończy się uzyskaniem gotowego wytworu lub zakończeniem wybranego etapu pracy;
• zadania mają kilka poziomów trudności: bransoletka z ozdobnych koralików na gumce lub żyłce (wariant dla młodszych i słabszych uczniów), splot kumihimo 8-nitkowy, splot z wzorem kolorystycznym, splot 16-nitkowy lub płaski;
• każdy uczeń otrzymuje indywidualny zestaw (dysk piankowy, mulina lub sznurek, instrukcja; w wariancie dla młodszych – ozdobne koraliki w pojemniku z przegródkami, gumka jubilerska lub żyłka);
• stosowane są wyłącznie nożyczki z zaokrąglonymi końcami; najmłodsi uczniowie pracują tylko na dużych koralikach i pod stałym nadzorem; przy pracy w łóżku koraliki leżą na tacce z rantem, a gotowe bransoletki uczniowie noszą zgodnie z zaleceniami personelu (np. nie na ręce z wkłuciem);
• dobór materiałów, w szczególności drobnych koralików, żyłek i sznurków, uwzględnia wiek, sprawność manualną i aktualny stan zdrowia dziecka oraz ewentualne zalecenia personelu medycznego;
• intensywność i czas zajęć dostosowuje się do aktualnego stanu zdrowia ucznia.

5. Plan realizacji projektu

6. Przewidywane osiągnięcia uczniów

Po udziale w projekcie uczeń, na miarę swoich możliwości i w zależności od zakresu uczestnictwa:

• poznaje podstawowe informacje dotyczące techniki kumihimo i jej pochodzenia;
• rozpoznaje materiały i narzędzia wykorzystywane do wykonywania bransoletek;
• wykonuje samodzielnie lub z pomocą wybraną bransoletkę, wykorzystując technikę dostosowaną do swoich możliwości;
• odczytuje prosty schemat lub korzysta z instrukcji obrazkowej podczas wykonywania pracy;
• dobiera kolory i projektuje prosty wzór bransoletki;
• doskonali sprawność manualną, koordynację wzrokowo-ruchową oraz koncentrację uwagi;
• stosuje podstawowe zasady bezpiecznego korzystania z materiałów i narzędzi;
• podejmuje współpracę z innymi uczestnikami lub korzysta z pomocy podczas wykonywania zadania;
• wyraża życzliwość wobec innych, np. poprzez wykonanie bransoletki dla wybranej osoby;
• dostrzega efekty własnej pracy i doświadcza satysfakcji z podejmowanej aktywności;
• rozpoznaje i w miarę możliwości określa swoje samopoczucie związane z udziałem w zajęciach.

7. Ewaluacja

1. Obserwacja nauczyciela – arkusz obserwacji: samodzielność pracy, skupienie, współpraca.
2. „Paszport kumihimo” – karta ucznia, w której zaznaczane są ukończone etapy (splot podstawowy, zakończenie i zapięcie, wzór kolorystyczny, splot z koralikami, bransoletka dla kogoś, poziom rozszerzony; w wariancie dla młodszych – bransoletka na gumce, bransoletka na żyłce, węzeł).
3. Analiza wytworów – liczba wykonanych i podarowanych bransoletek oraz zaprojektowanych wzorów.

8. Podsumowanie / sprawozdanie

Po zakończeniu projektu, do 31 sierpnia 2027 r., nauczyciel sporządzi krótkie sprawozdanie: liczba uczestników, zrealizowane zajęcia, wyniki ewaluacji oraz wnioski do dalszej pracy. Informacja o projekcie zostanie zamieszczona na stronie internetowej szkoły.