„Od figury do natury – 4 pory roku z długopisem 3D”.

1. NAZWA PROJEKTU, AUTORZY, ROK SZKOLNY
Nazwa projektu: „Od figury do natury – 4 pory roku z długopisem 3D”
Autorzy i realizatorzy: Katarzyna Lewandowska, Katarzyna Niedzwiec
Rok szkolny: 2026/2027
2. WSTĘP I ZAŁOŻENIA PROJEKTU
Projekt edukacyjny „Od figury do natury – 4 pory roku z długopisem 3D” łączy edukację matematyczną z działaniami praktycznymi, twórczymi i konstrukcyjnymi. Motywem przewodnim są cztery pory roku, które staną się inspiracją do tworzenia za pomocą długopisów 3D kolejnych elementów wspólnej „matematycznej krainy”.
Podczas projektowania i wykonywania modeli uczniowie będą odkrywać obecność matematyki w przyrodzie i otaczającym świecie, rozwijając m.in. myślenie geometryczne i przestrzenne oraz praktycznie wykorzystując poznane pojęcia i zależności matematyczne. Działania będą jednocześnie sprzyjały rozwijaniu kreatywności, samodzielności, wytrwałości, współpracy i poczucia sprawczości.
Projekt zakłada aktywny udział uczniów poprzez projektowanie, konstruowanie, eksperymentowanie i prezentowanie własnych prac. Każda z czterech części zakończy się wykonaniem fragmentu wspólnej „matematycznej krainy 3D”, a powstałe modele będą wykorzystywane do utrwalania i praktycznego zastosowania wiedzy matematycznej.
3. CELE PROJEKTU
Cel główny
Rozwijanie myślenia matematycznego i przestrzennego uczniów poprzez projektowanie i tworzenie modeli 3D inspirowanych przyrodą, przy jednoczesnym wspieraniu kreatywności, samodzielności, współpracy i poczucia sprawczości.
Cele szczegółowe
1. rozpoznawanie i praktyczne wykorzystywanie figur, brył, kątów i symetrii;
2. rozwijanie umiejętności wykonywania pomiarów i stosowania skali;
3. dostrzeganie regularności i zależności matematycznych w przyrodzie;
4. rozwijanie wyobraźni przestrzennej poprzez projektowanie i wykonywanie modeli 3D;
5. rozwijanie kreatywności, samodzielności i umiejętności rozwiązywania problemów;
6. kształtowanie umiejętności współpracy i komunikowania się;
7. wzmacnianie poczucia sprawczości i wiary we własne możliwości;
8. kształtowanie odpowiedzialnych i bezpiecznych zachowań, w szczególności podczas pracy z długopisem 3D.

4. ADRESACI, MIEJSCE I CZAS REALIZACJI
Projekt adresowany jest do uczniów klas 4–8 szkoły podstawowej oraz klas 1–2 liceum ogólnokształcącego Zespołu Szkół nr 33 w Bydgoszczy, przebywających na leczeniu na Oddziale Pediatrii, Hematologii, Onkologii i Reumatologii w Wojewódzkim Szpitalu Dziecięcym.
Realizacja projektu planowana jest od października 2026 roku do maja 2027 roku, podczas lekcji matematyki oraz pozalekcyjnych zajęć wychowawczych. Ze względu na specyfikę grupy projekt będzie realizowany w sposób elastyczny, z uwzględnieniem aktualnych możliwości psychofizycznych uczniów, czasu ich pobytu w szpitalu oraz zaleceń medycznych.
Uczniowie będą mogli uczestniczyć w projekcie w różnym zakresie, zależnie od czasu pobytu i indywidualnych możliwości. Pojedyncze zadania będą stanowiły zamknięte, wartościowe doświadczenia edukacyjne, a jednocześnie będą częścią większej, wspólnej „krainy 3D”.
5. TREŚCI PROJEKTU I PLANOWANE DZIAŁANIA – MOTYW PRZEWODNI: CZTERY PORY ROKU
Każda część projektu łączy treści matematyczne, twórczą pracę z długopisem 3D oraz zagadnienia wychowawczo-rozwojowe wynikające bezpośrednio z pracy nad modelami.
X–XI – JESIEŃ: „Kraina kolorów – Co nam jesień w koszu niesie?”
Uczniowie tworzą za pomocą długopisów 3D między innymi liście, grzyby, kasztany, żołędzie, jeże, lisy, dynie i drzewa.
Treści matematyczne – „Symetria w przyrodzie”:
• obserwowanie symetrii w liściach, owocach, kwiatach i sylwetkach zwierząt oraz wskazywanie osi symetrii;
• tworzenie symetrycznych modeli;
• rozpoznawanie figur geometrycznych w elementach przyrody;
• dostrzeganie regularności i powtarzalności;
• porównywanie kształtów i wymiarów obiektów, wykonywanie prostych pomiarów długości.
Treści wychowawczo-rozwojowe – „Poznaję swoje możliwości”:
• poznawanie własnych mocnych stron i możliwości podczas pierwszych samodzielnych prac;
• podejmowanie samodzielnych decyzji dotyczących własnego modelu (wybór motywu, kształtu, wielkości i kolorów);
• zastanowienie się, w jaki sposób najlepiej się uczę i działam;
• poznanie zasad bezpiecznej pracy z długopisem 3D.
Efekt: jesienna matematyczna kraina 3D.
XII–I – ZIMA: „Kraina lodu i śniegu – Zima: co robić, gdy wieczór się zaczyna?”
Uczniowie tworzą między innymi płatki śniegu, bałwanki, domki, choinki, gwiazdy i renifery.
Treści matematyczne – „Figury, kąty i bryły w zimowej krainie”:
• rozpoznawanie i nazywanie wielokątów oraz kątów w tworzonych modelach;
• dostrzeganie symetrii osiowej płatków śniegu i innych elementów;
• projektowanie figur o określonej liczbie boków i wierzchołków;
• rozpoznawanie brył geometrycznych i budowanie prostych konstrukcji przestrzennych;
• dostrzeganie wzorów i regularności, porównywanie figur i brył pod względem ich właściwości.
Treści wychowawczo-rozwojowe – „Cierpliwość i wytrwałość”:
• dokładność i cierpliwość przy wykonywaniu precyzyjnych konstrukcji (płatki śniegu, bryły);
• radzenie sobie z trudnościami – poprawianie nieudanych elementów i poszukiwanie innych rozwiązań;
• planowanie kolejnych etapów własnej pracy;
• odpowiedzialność za powierzone zadanie oraz za wspólne stanowisko pracy i narzędzia.
Efekt: zimowa matematyczna kraina 3D.
II–III – WIOSNA: „Kraina przebudzenia – Wiosna wkoło, jest radośnie i wesoło”
Uczniowie tworzą między innymi kwiaty, motyle, pszczoły, rośliny, tęczę i ptaki.
Treści matematyczne – „Matematyka budzi się do życia”:
• dostrzeganie figur geometrycznych w budowie kwiatów i innych organizmów;
• analiza symetrii motyli, liści i kwiatów;
• tworzenie wzorów opartych na powtarzalności, dostrzeganie rytmów i regularności;
• wykonywanie pomiarów długości, porównywanie długości i wielkości elementów, projektowanie elementów w określonych wymiarach;
• doskonalenie orientacji przestrzennej, tworzenie modeli przestrzennych na podstawie szkiców.
Treści wychowawczo-rozwojowe – „Moje postępy”:
• dostrzeganie własnych postępów w porównaniu z pracami z poprzednich części projektu;
• wyznaczanie prostego celu dotyczącego własnej pracy i planowanie kroków potrzebnych do jego realizacji;
• rozwijanie motywacji, samodzielności i poczucia sprawczości;
• dostrzeganie, że umiejętności można doskonalić, a rozwój jest procesem.
Efekt: wiosenna matematyczna kraina 3D.
IV–V – LATO: „Kraina słońca – Lato: słońce, 30°C, kałuże – podróże małe i duże”
Uczniowie tworzą między innymi słońce, plażę, muszle, zwierzęta, łódki, lody i kwiaty.
Treści matematyczne – „Od koła do bryły – matematyczne lato”:
• rozpoznawanie koła i okręgu w elementach letniej krainy, dostrzeganie promieni, średnic i innych elementów okręgu;
• rozpoznawanie i konstruowanie kątów, utrwalanie pojęcia symetrii;
• rozpoznawanie figur płaskich i brył przestrzennych, projektowanie i wykonywanie modeli przestrzennych;
• stosowanie pomiarów i skali w projektowaniu, porównywanie wymiarów rzeczywistych i wymiarów modeli;
• wykorzystywanie wiedzy matematycznej do rozwiązywania problemów konstrukcyjnych.
Treści wychowawczo-rozwojowe – „Wspólne dzieło”:
• współpraca przy łączeniu czterech części projektu w jedną makietę – dzielenie się zadaniami i pomysłami;
• udzielanie i przyjmowanie informacji zwrotnej, ocena koleżeńska;
• prezentowanie własnej pracy i wyjaśnianie przyjętych rozwiązań;
• odpowiedzialność za wspólny efekt pracy.
Efekt: letnia matematyczna kraina 3D oraz połączenie wszystkich czterech części projektu w jedną wspólną makietę.
6. METODY I FORMY PRACY
Metody: metoda projektu, metoda problemowa, obserwacja i analiza obiektów przyrodniczych, działania praktyczne i konstrukcyjne, ćwiczenia matematyczne, projektowanie i modelowanie 3D, rozmowa kierowana, dyskusja, prezentacja i omówienie wykonanych prac, samoocena, ocena koleżeńska i informacja zwrotna.
Formy pracy: praca indywidualna, praca w parach, praca zespołowa.
Długopis 3D będzie traktowany jako narzędzie wspierające uczenie się, pozwalające przełożyć abstrakcyjne pojęcia matematyczne na konkretne modele.
7. ŚRODKI I MATERIAŁY
• długopisy 3D i filamenty;
• przybory geometryczne i pomiarowe (linijki, ekierki, cyrkle, kątomierze, miarki);
• szablony, szkice i karty pracy;
• komputer lub tablet i zasoby internetowe – w razie potrzeby;
• materiały potrzebne do wykonania wspólnej makiety (podkład, tektura, kleje, elementy dekoracyjne).
8. PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA
Po zakończeniu projektu (lub tej jego części, w której uczestniczył) uczeń:
• rozpoznaje i nazywa podstawowe figury geometryczne, bryły i kąty oraz dostrzega je w elementach przyrody i otoczenia;
• rozpoznaje i wykorzystuje symetrię, dostrzega regularność, rytm i powtarzalność;
• wykonuje proste pomiary, posługuje się jednostkami długości i stosuje skalę w prostych sytuacjach projektowych;
• projektuje i wykonuje modele przestrzenne na podstawie szkicu lub własnego pomysłu;
• wykorzystuje wiedzę matematyczną do rozwiązywania problemów konstrukcyjnych;
• potrafi wskazać i wyjaśnić pojęcia matematyczne wykorzystane w swojej pracy oraz ich związek z elementami przyrody;
• podejmuje samodzielne decyzje dotyczące własnego projektu i doprowadza pracę do końca;
• w sytuacji trudności modyfikuje swoje pomysły i poszukuje innych rozwiązań;
• współpracuje z innymi, dzieli się zadaniami i pomysłami, respektuje zasady pracy zespołowej;
• udziela i przyjmuje prostą informację zwrotną, dokonuje samooceny oraz potrafi nazwać własne postępy i mocne strony;
• przestrzega zasad bezpiecznej pracy z długopisem 3D.
9. SPOSÓB PREZENTACJI I PODSUMOWANIA PROJEKTU
„Matematyka wokół nas”. Po zakończeniu każdej części uczniowie wspólnie analizują wykonane modele i poszukują w powstałej krainie figur geometrycznych, brył, osi symetrii, kątów, przykładów zastosowania pomiarów i skali, regularności i powtarzających się wzorów oraz zależności między elementami płaskimi i przestrzennymi. Przygotowują krótkie wypowiedzi o wybranych modelach, wskazując zastosowane pojęcia matematyczne oraz własne doświadczenia związane z tworzeniem pracy.
Refleksja ucznia. Uczniowie zastanawiają się, czego nauczyli się podczas projektu, co udało im się zrobić samodzielnie, z jakimi trudnościami się spotkali i jak sobie z nimi poradzili, z czego są zadowoleni oraz czego nauczyła ich współpraca z innymi.
Wspólna makieta i dokumentacja. W maju 2027 roku cztery części projektu zostaną połączone w jedną „matematyczną krainę 3D” i zaprezentowane na oddziale. Kolejne etapy projektu będą dokumentowane fotograficznie, a relacja z jego realizacji zostanie zamieszczona na stronie internetowej szkoły oraz w szkolnych mediach społecznościowych, zgodnie z zasadami publikacji wizerunku uczniów i procedurami obowiązującymi w placówce.
10. EWALUACJA
Ocena stopnia osiągnięcia celów projektu będzie prowadzona na bieżąco, w odniesieniu do każdej z czterech części, poprzez:
• obserwację aktywności, samodzielności i zaangażowania uczniów;
• analizę wykonanych prac i modeli 3D pod kątem wykorzystania poznanych pojęć matematycznych;
• rozmowy podsumowujące i informacje zwrotne od uczniów;
• samoocenę uczniów dotyczącą zdobytych umiejętności, własnych postępów i udziału w projekcie.

Autorzy i realizatorzy projektu:
Katarzyna Lewandowska
Katarzyna Niedzwiec