INNOWACJA PEDAGOGICZNA „CZTERY PORY ROKU W RYTMIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI”.

Zespół Szkół nr 33 Specjalnych dla Dzieci i Młodzieży Przewlekle Chorej
w Bydgoszczy

INNOWACJA PEDAGOGICZNA

„CZTERY PORY ROKU W RYTMIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI”

Rok szkolny 2026/2027

Autorzy:
Żaneta Glogowska
Joanna Grochowska
Katarzyna Mikołajczak
Tomasz Kulik
Wojciech Franków
1. WSTĘP I UZASADNIENIE POTRZEBY REALIZACJI INNOWACJI
Współczesny świat dynamicznie się zmienia, a wraz z nim zmieniają się sposoby zdobywania wiedzy, komunikowania się, tworzenia i korzystania z informacji. Dzieci i młodzież funkcjonują w środowisku, w którym technologie cyfrowe są naturalnym elementem codzienności. Jednocześnie pobyt w szpitalu oraz ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia mogą wpływać na możliwość uczestniczenia w tradycyjnych formach edukacji, kontaktach społecznych i aktywnościach twórczych.
Innowacja „Cztery pory roku w rytmie sztucznej inteligencji” powstała z potrzeby stworzenia elastycznej, atrakcyjnej i możliwej do realizacji w warunkach szkoły szpitalnej formy pracy. Łączy działania edukacyjne, poznawcze i twórcze z obserwowaniem zmian zachodzących w środowisku w kolejnych porach roku oraz z rozwijaniem kompetencji językowych, matematycznych, informatycznych, społecznych, medialnych i artystycznych.
Osią innowacji są cztery pory roku, które wyznaczają kolejne moduły tematyczne. Wspólnym punktem odniesienia są rzeczywiste zjawiska i zmiany charakterystyczne dla jesieni, zimy, wiosny i lata. Każdy nauczyciel może realizować te zagadnienia w sposób odpowiadający specyfice prowadzonych zajęć, dzięki czemu wspólny motyw przewodni łączy różne obszary edukacyjne, nie narzucając wszystkim uczestnikom identycznych tematów i metod pracy.
Sztuczna inteligencja będzie wykorzystywana w sposób celowy i dostosowany do rodzaju zajęć oraz możliwości uczniów. Nie będzie celem samym w sobie, lecz jednym z narzędzi wspierających proces edukacyjny, twórczy i poznawczy. Uczeń pozostaje obserwatorem, twórcą i osobą podejmującą decyzje, natomiast AI może pomagać w formułowaniu pytań, porządkowaniu informacji, poszukiwaniu inspiracji, wizualizowaniu pomysłów, porównywaniu rozwiązań i rozwijaniu własnych koncepcji.
Modułowa konstrukcja innowacji jest szczególnie istotna w warunkach szkoły szpitalnej. Uczeń może uczestniczyć tylko w wybranych działaniach, a poszczególne zadania nie wymagają udziału w poprzednich etapach. Zakres, forma i czas pracy mogą być każdorazowo dostosowane do wieku, stanu zdrowia, możliwości, potrzeb i zainteresowań ucznia.
2. CEL GŁÓWNY
Głównym celem innowacji jest wspieranie wszechstronnego rozwoju uczniów poprzez interdyscyplinarne działania inspirowane zmianami zachodzącymi w środowisku w kolejnych porach roku, łączące obserwację, aktywność poznawczą i twórczą z celowym, bezpiecznym i odpowiedzialnym wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
3. CELE SZCZEGÓŁOWE
• rozwijanie umiejętności obserwowania i opisywania zmian zachodzących w przyrodzie i najbliższym otoczeniu;
• dostrzeganie zależności pomiędzy porą roku a pogodą, długością dnia, zachowaniem zwierząt, rozwojem roślin i wyglądem krajobrazu;
• rozwijanie kompetencji językowych, matematycznych, informatycznych, społecznych, medialnych i artystycznych;
• rozwijanie kreatywności, wyobraźni, wrażliwości estetycznej i samodzielności;
• rozwijanie umiejętności planowania i realizowania własnego pomysłu;
• kształtowanie umiejętności analizowania, porównywania, formułowania pytań i wyciągania wniosków;
• wspieranie współpracy, komunikowania własnych pomysłów i prezentowania efektów pracy;
• rozwijanie kompetencji medialnych i informacyjnych, w tym świadomego korzystania z narzędzi cyfrowych;
• poznawanie możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji jako jednego z narzędzi wspierających naukę, twórczość i poszukiwanie informacji;
• kształtowanie krytycznego podejścia do treści generowanych przez AI oraz świadomości, że wymagają one oceny i weryfikacji przez człowieka.

4. CELE TERAPEUTYCZNE
• sprzyjanie poprawie nastroju poprzez udział w atrakcyjnych i dostosowanych do możliwości ucznia aktywnościach,
• stwarzanie możliwości redukowania napięcia emocjonalnego poprzez działania twórcze, poznawcze i angażujące uwagę;
• wspieranie poczucia bezpieczeństwa i sprawczości poprzez umożliwienie uczniowi dokonywania wyborów i pracy we własnym tempie;
• stwarzanie warunków do wyrażania i nazywania emocji poprzez różnorodne formy wypowiedzi i ekspresji;
• wspieranie koncentracji, motywacji do działania oraz pozytywnego doświadczania własnych możliwości.

5. ZAŁOŻENIA I ORGANIZACJA REALIZACJI
Innowacja będzie realizowana od września do czerwca w ramach różnych zajęć edukacyjnych oraz pozalekcyjnych zajęć wychowawczych, w zależności od organizacji pracy w poszczególnych oddziałach oraz możliwości i potrzeb uczniów.
Poszczególne pory roku wyznaczają cztery moduły tematyczne: jesień, zimę, wiosnę i lato. W ramach każdego modułu tematycznego nauczyciele zaangażowani w realizację innowacji planują przeprowadzenie dwóch działań. Oznacza to osiem działań w ciągu roku szkolnego w ramach każdego z obszarów objętych innowacją. Ze względu na specyfikę szkoły szpitalnej zakres, forma i termin realizacji poszczególnych działań mogą być dostosowywane do aktualnych możliwości i potrzeb uczniów oraz organizacji pracy w danym oddziale.
• działania będą realizowane w ramach fizyki, matematyki, języka angielskiego, informatyki oraz pozalekcyjnych zajęć wychowawczych;
• nauczyciele mogą wybierać i modyfikować aktywności odpowiednio do rodzaju prowadzonych zajęć;
• uczeń może uczestniczyć tylko w wybranych działaniach;
• poszczególne zadania nie wymagają udziału w poprzednich etapach innowacji;
• możliwa jest praca indywidualna, w parach oraz w grupie;
• działania mogą być skracane, upraszczane, rozszerzane lub modyfikowane;
• każda aktywność będzie dostosowywana do wieku, stanu zdrowia, możliwości, potrzeb i zainteresowań ucznia;
• udział ucznia w konkretnym działaniu będzie zależny od jego aktualnej gotowości i możliwości.

6. ROLA SZTUCZNEJ INTELIGENCJI
Sztuczna inteligencja będzie wykorzystywana w sposób celowy i dostosowany do rodzaju zajęć oraz możliwości uczniów. Nie będzie celem samym w sobie, lecz jednym z narzędzi wspierających proces edukacyjny, twórczy i poznawczy.
W zależności od rodzaju zajęć AI może wspierać formułowanie pytań, tworzenie i porządkowanie propozycji, pracę z tekstem, wizualizowanie pomysłów, analizowanie danych, tworzenie materiałów pomocniczych oraz porównywanie różnych sposobów rozwiązania problemu. Sposób wykorzystania narzędzia będzie dobierany przez nauczyciela do celu konkretnego działania.
Uczniowie będą jednocześnie rozwijać świadomość ograniczeń sztucznej inteligencji. Treści generowane przez AI mogą być niepełne lub błędne, dlatego będą traktowane jako materiał wymagający oceny, porównania z własnymi obserwacjami i wiedzą oraz - w miarę możliwości - weryfikacji.
Najważniejszą zasadą innowacji jest pozostawienie uczniowi roli twórcy i osoby podejmującej decyzje. AI może podpowiadać, inspirować i pomagać, ale nie zastępuje samodzielnego myślenia, obserwacji, aktywności i twórczości ucznia.
7. METODY I FORMY PRACY
• rozmowa kierowana i dyskusja;
• burza mózgów;
• obserwacja;
• metoda projektu;
• eksperyment i doświadczenie;
• ćwiczenia praktyczne i problemowe;
• praca z tekstem, obrazem, danymi i materiałem cyfrowym;
• twórcza ekspresja plastyczna i językowa;
• pokaz i demonstracja;
• elementy pracy badawczej: formułowanie pytań, hipotez, porównywanie i wnioskowanie;
• praca indywidualna, w parach i grupach;
• wykorzystanie bezpłatnych narzędzi cyfrowych i wybranych narzędzi AI.

8. PLAN REALIZACJI INNOWACJI
Cztery pory roku stanowią wspólną oś innowacji. Poniższy plan przedstawia propozycje działań w poszczególnych obszarach. Nie jest to zamknięty katalog obowiązkowych tematów. Nauczyciele mogą modyfikować działania lub zastępować je innymi aktywnościami zgodnymi z celami danego modułu, specyfiką prowadzonych zajęć oraz aktualnymi możliwościami uczniów.
Obszary realizacji
Prowadzący / rodzaj zajęć Charakter działań
Wojciech Franków - fizyka Obserwowanie i wyjaśnianie zjawisk fizycznych związanych ze zmianami pór roku, wykonywanie prostych doświadczeń, pomiarów i porównań; AI jako narzędzie wspierające formułowanie pytań i wyjaśnianie zjawisk.
Katarzyna Mikołajczak - matematyka Praca z liczbami, danymi, pomiarami, obliczeniami, wykresami, rytmami i zależnościami inspirowanymi zmianami zachodzącymi w kolejnych porach roku; AI jako narzędzie pomocnicze.
Joanna Grochowska - język angielski Rozwijanie słownictwa, tworzenie opisów i krótkich wypowiedzi związanych z pogodą, przyrodą i zmianami pór roku; AI jako wsparcie w pracy językowej.
Tomasz Kulik - informatyka Rozwijanie kompetencji cyfrowych i informacyjnych, tworzenie materiałów cyfrowych, praca z informacją oraz świadome, krytyczne i bezpieczne korzystanie z AI.
Żaneta Glogowska - pozalekcyjne zajęcia wychowawcze Poznawanie i obserwowanie zmian zachodzących w środowisku w kolejnych porach roku, łączone z twórczą ekspresją plastyczną. Praca plastyczna stanowi sposób utrwalenia i interpretacji poznanych zjawisk, a AI pełni funkcję pomocniczą i inspirującą.
MODUŁ I - JESIEŃ: ODKRYWANIE ZMIAN
Termin: wrzesień - listopad. Motyw przewodni: zmiany kolorów i wyglądu krajobrazu, spadek temperatury, krótszy dzień oraz przygotowanie roślin i zwierząt do zimy.
Obszar Działanie 1 Działanie 2
Fizyka Jesienne światło - obserwowanie zmian w długości dnia, świetle i cieniu. Uczniowie formułują pytania dotyczące obserwowanych zjawisk, a AI wspiera ich wyjaśnianie i porządkowanie wniosków. Temperatura i jesienna pogoda - pomiary i porównywanie temperatury oraz obserwacja zmian pogodowych. Uczniowie zestawiają własne obserwacje z wyjaśnieniami proponowanymi przez AI.

Matematyka Jesień w liczbach - zbieranie i porządkowanie danych dotyczących temperatury, pogody lub długości dnia; wykonywanie obliczeń oraz tworzenie tabel lub prostych wykresów z wykorzystaniem AI jako narzędzia wspierającego. Matematyka w jesiennej przyrodzie - dostrzeganie rytmów, symetrii, kształtów i zależności w liściach i innych elementach przyrody; tworzenie własnych zadań i porównywanie ich z propozycjami AI.
Język angielski Autumn around us - poznawanie i utrwalanie słownictwa dotyczącego jesieni oraz opisywanie zmian obserwowanych w przyrodzie; AI wspiera tworzenie i sprawdzanie krótkich wypowiedzi. Autumn weather and changes - słownictwo związane z pogodą, kolorami i jesiennym krajobrazem; tworzenie krótkich opisów i porównywanie własnych propozycji z pomocą AI.
Informatyka Jesień w informacji cyfrowej - wyszukiwanie, porządkowanie i prezentowanie informacji o zmianach zachodzących jesienią oraz rozmowa o wiarygodności treści, także generowanych przez AI. Jesienny projekt cyfrowy - przygotowanie grafiki, prezentacji lub innego materiału cyfrowego na podstawie własnych obserwacji i zweryfikowanych informacji, z celowym wykorzystaniem AI.
Pozalekcyjne zajęcia wychowawcze Dlaczego jesień zmienia kolory? - obserwowanie przebarwiania i opadania liści, zmian pogody, temperatury i długości dnia. Uczniowie formułują pytania do AI, porównują odpowiedzi z własnymi obserwacjami, a następnie tworzą pracę plastyczną przedstawiającą jesienne przemiany. Przyroda przygotowuje się do zimy - poznawanie zmian zachodzących w świecie roślin i zwierząt: gromadzenia zapasów, migracji ptaków, ograniczania aktywności i zmian w roślinności. AI wspiera porządkowanie informacji i inspiruje do wykonania pracy plastycznej utrwalającej poznane zjawiska.

MODUŁ II - ZIMA: ŻYCIE PRZYRODY W CZASIE ZIMY
Termin: grudzień - luty. Motyw przewodni: niska temperatura, krótki dzień, woda i lód, zimowy krajobraz oraz sposoby przetrwania zimy przez rośliny i zwierzęta.
Obszar Działanie 1 Działanie 2
Fizyka Woda, lód i temperatura - obserwowanie zmian stanu skupienia wody i wpływu temperatury. AI wspiera formułowanie pytań, przewidywanie wyników i wyjaśnianie obserwowanych zjawisk. Zimowe światło - obserwowanie długości dnia, światła i odbicia światła od jasnych powierzchni. Uczniowie wykonują proste obserwacje i weryfikują wyjaśnienia proponowane przez AI.
Matematyka Zima w danych - odczytywanie, porównywanie i porządkowanie danych dotyczących temperatury i pogody; tworzenie tabel lub wykresów oraz analizowanie wyników z pomocą AI. Symetria zimy - poznawanie symetrii i geometrii na przykładzie naturalnych form związanych z zimą; tworzenie własnych wzorów i porównywanie ich z propozycjami AI.
Język angielski Winter weather - słownictwo i krótkie wypowiedzi dotyczące zimowej pogody, temperatury i krajobrazu, wspierane przez AI. Animals in winter - poznawanie słownictwa związanego ze sposobami funkcjonowania zwierząt zimą oraz tworzenie prostych opisów z wykorzystaniem AI jako pomocy językowej.
Informatyka Jak AI opisuje zimę? - tworzenie prostych poleceń, porównywanie otrzymanych odpowiedzi i ocena poprawności informacji o zimowych zjawiskach. Zimowy projekt cyfrowy - przygotowanie materiału cyfrowego o wybranym zjawisku lub zmianie zachodzącej zimą z wykorzystaniem zweryfikowanych informacji i AI jako narzędzia wspierającego.
Pozalekcyjne zajęcia wychowawcze Kto śpi, kto czuwa, kto odlatuje? - poznawanie różnych sposobów przetrwania zimy przez zwierzęta: snu zimowego, ograniczania aktywności, zmiany zachowania i migracji. Uczniowie sprawdzają swoje przypuszczenia z pomocą AI, a następnie tworzą plastyczną mapę zimowych strategii zwierząt. Ślady zimy w przyrodzie - obserwowanie zmian w zimowym środowisku: braku liści, śniegu i lodu, śladów zwierząt, ograniczonej dostępności pokarmu oraz krótszego dnia. AI pomaga porządkować pytania i informacje, a uczniowie przedstawiają wybrane zjawisko w pracy plastycznej.
MODUŁ III - WIOSNA: PRZYRODA BUDZI SIĘ DO ŻYCIA
Termin: marzec - kwiecień. Motyw przewodni: wydłużający się dzień, wzrost temperatury, rozwój roślin, większa aktywność zwierząt oraz zmiany kolorów i wyglądu otoczenia.
Obszar Działanie 1 Działanie 2
Fizyka Coraz więcej światła - obserwowanie zmian długości dnia, natężenia światła i temperatury. AI wspiera formułowanie pytań i wyjaśnianie zależności. Wiosenna pogoda - obserwowanie temperatury i zjawisk atmosferycznych, formułowanie hipotez i porównywanie własnych wyjaśnień z odpowiedziami AI.
Matematyka Wiosna w pomiarach - zbieranie danych dotyczących temperatury, długości dnia lub wzrostu roślin oraz przedstawianie ich w tabelach i na wykresach; AI jako wsparcie w analizie. Wzrost i zmiana - zadania matematyczne oparte na obserwowanych zmianach w przyrodzie, np. wzroście roślin lub zmianach temperatury; AI wspiera tworzenie i analizowanie problemów.
Język angielski Signs of spring - słownictwo i krótkie wypowiedzi o oznakach wiosny; AI wspiera formułowanie zdań i opisów. Spring changes - porównywanie zimy i wiosny oraz tworzenie prostych wypowiedzi opisujących zmiany zachodzące w otoczeniu.
Informatyka Cyfrowa obserwacja wiosny - porządkowanie informacji, zdjęć lub danych i przygotowanie prostego materiału cyfrowego dokumentującego wiosenne zmiany. AI i wiosenne informacje - formułowanie pytań do AI, sprawdzanie odpowiedzi i przygotowanie krótkiego materiału informacyjnego na podstawie zweryfikowanych treści.

Pozalekcyjne zajęcia wychowawcze Wielki powrót życia - obserwowanie pąków, pierwszych liści i kwiatów, aktywności owadów i ptaków oraz zmian temperatury i długości dnia. AI pomaga uporządkować zaobserwowane oznaki wiosny, a uczniowie tworzą plastyczną mapę budzącej się przyrody. Od nasiona do rośliny - poznawanie etapów rozwoju rośliny i warunków potrzebnych do wzrostu. Uczniowie przewidują kolejne etapy, konfrontują swoje pomysły z informacjami uzyskanymi przy wsparciu AI i przedstawiają cykl rozwoju rośliny w wybranej technice plastycznej.
MODUŁ IV - LATO: PRZYRODA W PEŁNI I PODSUMOWANIE
Termin: maj - czerwiec. Motyw przewodni: długi dzień, wyższa temperatura, intensywność światła i barw, rozwinięta roślinność, aktywność zwierząt oraz porównanie zmian obserwowanych w ciągu całego roku.
Obszar Działanie 1 Działanie 2
Fizyka Letnie światło i ciepło - obserwowanie temperatury, nasłonecznienia i długości dnia; wyjaśnianie zależności przy wsparciu AI. Cztery pory roku z perspektywy fizyki - porównanie wybranych zjawisk obserwowanych w kolejnych sezonach oraz przygotowanie wniosków z pomocą AI.
Matematyka Lato w liczbach - praca z danymi dotyczącymi temperatury, długości dnia lub pogody; wykonywanie obliczeń oraz tworzenie zestawień i wykresów. Cztery pory roku w danych - porównanie informacji z całego roku, wykonywanie obliczeń i formułowanie wniosków; AI jako narzędzie wspierające analizę.
Język angielski Summer around us - słownictwo i opisy dotyczące lata, pogody, przyrody i otoczenia, wspierane przez AI. Four seasons - porównywanie czterech pór roku i tworzenie krótkiej wypowiedzi podsumowującej z wykorzystaniem AI jako pomocy językowej.
Informatyka Cztery pory roku w wersji cyfrowej - przygotowanie prezentacji, grafiki lub innego podsumowania z wykorzystaniem materiałów i informacji zgromadzonych podczas realizacji innowacji. AI - pomocnik czy autor? - podsumowanie doświadczeń z AI, rozmowa o możliwościach, ograniczeniach, wiarygodności treści i odpowiedzialnym korzystaniu z narzędzi.
Pozalekcyjne zajęcia wychowawcze Łąka pełna życia - poznawanie letniej różnorodności roślin, owadów i innych zwierząt oraz prostych zależności między nimi. AI pomaga odpowiadać na pytania i porządkować informacje, a efektem jest indywidualna lub wspólna praca plastyczna przedstawiająca letnie środowisko. Rok w przyrodzie - co się zmieniło? - porównywanie tego samego środowiska w czterech porach roku: roślinności, aktywności zwierząt, temperatury, długości dnia, światła i kolorów. AI wspiera porządkowanie obserwacji, a uczniowie tworzą finałową pracę „Cztery pory roku”, pokazującą cykliczność zmian w przyrodzie.
9. PRZEWIDYWANE EFEKTY
Zakłada się, że udział w innowacji będzie sprzyjał:
• zwiększeniu aktywności i zaangażowania uczniów w działania edukacyjne, poznawcze i twórcze;
• rozwijaniu umiejętności obserwowania i opisywania zmian zachodzących w środowisku w kolejnych porach roku;
• lepszemu dostrzeganiu zależności pomiędzy zjawiskami przyrodniczymi a zmianami sezonowymi;
• rozwijaniu kompetencji językowych, matematycznych, informatycznych, społecznych, medialnych i artystycznych;
• rozwijaniu kreatywności, wyobraźni i wrażliwości estetycznej;
• doskonaleniu umiejętności analizowania, porównywania, zadawania pytań i formułowania wniosków;
• rozwijaniu umiejętności planowania i realizowania własnych pomysłów;
• kształtowaniu umiejętności współpracy i prezentowania efektów własnej pracy;
• bardziej świadomemu, krytycznemu i odpowiedzialnemu korzystaniu z narzędzi cyfrowych i sztucznej inteligencji;
• wzmacnianiu poczucia sprawczości i satysfakcji z własnej aktywności.
10. CZAS TRWANIA I ZASIĘG INNOWACJI
Innowacja będzie realizowana od września do czerwca w roku szkolnym 2026/2027.
Zasięgiem obejmuje uczniów uczestniczących w zajęciach prowadzonych przez nauczycieli zaangażowanych w realizację innowacji, w ramach różnych zajęć edukacyjnych oraz pozalekcyjnych zajęć wychowawczych, zgodnie z organizacją pracy w poszczególnych oddziałach.
Ze względu na specyfikę szkoły szpitalnej skład grup oraz czas uczestnictwa poszczególnych uczniów mogą być zmienne. Modułowy charakter innowacji umożliwia udział ucznia w pojedynczym działaniu bez konieczności uczestniczenia w poprzednich lub kolejnych etapach.
11. EWALUACJA INNOWACJI
Ewaluacja będzie miała charakter wspierający i służyć będzie przede wszystkim modyfikowaniu działań do aktualnych potrzeb, możliwości i zainteresowań uczniów.
Ewaluacja będzie prowadzona na bieżąco poprzez:
• obserwację aktywności i zaangażowania uczniów;
• analizę wykonanych prac i efektów podejmowanych działań;
• krótkie wypowiedzi uczniów dotyczące zajęć i własnych doświadczeń;
• analizę stopnia realizacji zaplanowanych działań;
• dokumentację fotograficzną;
• wymianę spostrzeżeń nauczycieli realizujących innowację.
Zebrane informacje będą wykorzystywane do dostosowywania kolejnych działań do aktualnej sytuacji, możliwości i potrzeb uczniów. Podsumowaniem innowacji będzie wystawa wybranych prac i materiałów powstałych podczas realizacji projektu.